Blog

RSS
Overhead view of woman with coffee at laptop

İş Saatleri Sonrası E-Mail Fazla Mesai Ücreti Talep Hakkı Doğurabilir.

beyaz

Fazla mesai denince akla hemen “mavi yaka” gelir.

Oysa iş pratiğine baktığımızda “beyaz yaka” en az “mavi yaka” kadar fazla mesai yapar.

Ancak nedense “beyaz yakaya” fazla mesai ücreti ödenmeyeceğine ilişkin genel bir kanı vardır.

Hatta öyle ki “beyaz yakanın” fazla mesai ücreti talep etmesi “ayıp” karşılanır.

Bu kanaat o kadar yaygındır ki; bir IK’cı dostum bir gün bana kendinden son derece emin bir şekilde;

“İş Kanununda beyaz yakalıya fazla mesai ücreti ödenmeyeceğine ilişkin hüküm hangi maddede?” diye sormuştu.

İşin özü son derece açık:

Beyaz yakalının fazla mesai ücreti ödenmeyeceği hakkındaki genel kanı aslında “doğru bildiğimiz yanlışlardan” başka bir şey değil!

İş Kanununa baktığımızda mavi ve beyaz yaka ayrımı olmadığına göre, her ikisi de kanun kapsamında işçi sayılır. Ve aynı kanunun şartlarına tabidir.

Dolayısıyla ister beyaz ister mavi yaka olsun haftalık normal çalışma süresinin üzerinde çalışan her işçiye fazla mesai ücreti ödenmesi bir zorunluluktur.

Tabii, kendi mesaisini kendisi ayarlayan üst düzey çalışanlar ile sözleşmede 270 saate fazla mesainin ücrete dahil olduğu yönünde hükümlerin bulunmasını istisna olarak belirmekte fayda bulunmaktadır.

france_no_email_law

Geçtiğimiz hafta Huffington Post da; Fransa’da iş saatleri dışında çalışanlara e-mail gönderilmesinin önlenmesine ilişkin bir yasa hazırlığı yapıldığı yönünde haber çıktı. Hatta öyle ki; Fransa Başbakanı Manuel Valls bu yasayı çıkarmakta ısrarlı olduklarını son derece kararlı bir şekilde ifade ediyor.

Söz konusu değişiklikle çalışana bir nevi “kendisi ile bağlantı kurulmasından çekinme” “right to disconnect” hakkı tanınıyor.

Yasal değişikliğe etken olan husus açık:

“Çalışan fiziken işyerinde olmasa ile, iş saatleri sonrasında işveren tarafından gönderilen e-mailler nedeniyle işten kopamadıkları ve bunun özel hayatı ihlal ettiği endişesi.”

Bu aslında son derece haklı bir endişe.  Çünkü çalışan fiziken işyerinde olmasa bile, iş saatleri sonrasında gönderilen e-mailler ile aklı sürekli işte oluyor ve yasal olarak kendisine tanınan dinlenme süresinde verimli bir şekilde dinlenemiyor. Dolayısıyla bunun “iş sağlığı ve güvenliği” ile ilgili bir boyutu da var.

e-mailPeki Türkiye’de durum nedir?

İş saatleri dışında e-mail veya telefon açılmasını yasaklayan veya sınırlandıran özel bir hüküm var mı?

Şu aşamada yok. 

Hatta öyle ki, whatsapp’ın hayatımıza girmesi ile bırakın e-maili veya telefonu, üst, astından anlık olarak geri bildirim beklemekte. Mesai sonu, hafta tatili veya yıllık izin farketmez!

Burada sorulması gereken temel soru şu kanımca;

Telefon, e-mail, sms veya whatsapp yoluyla mesai saati sonrasında talep edilen işi yapmak çalışma süresinden sayılır mı? Diğer ifadeyle çalışılmış gibi sayılır mı?

İş Kanunu madde 66’de, çalışma süresinden sayılan haller açık bir şekilde belirtilmiştir.  Bu maddenin c) bendine göre “İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler” dahi çalışma süresinden sayılmıştır.

Şu halde fiziken işyerinde olmasa dahi mesai sonrasında, hafta tatilinde telefon, sms, whatsapp, e-mail vb iletişim araçları ile çalışandan iş yapmasını talep etmek ve bunun üzerinde çalışanın talep edileni yerine getirmek için geçirdiği zamanın çalışma saatinden sayılacağı açıktır.

 

l004Sonuç olarak, Fransa’daki gibi yasal bir düzenlemenin ülkemizde de yapılmasını şu aşamada biraz “fantastik” bulabiliriz.

Ancak unutulmaması gereken önemli detayı şu şekilde özetleyebiliriz.

Şu andaki mevzuat, çalışandan mesai saati sonrasında iş yapmasını talep edilmesi üzerine harcanan zamanı çalışma saatinden kabul ediyor.

Ve dolayısıyla, bu sürenin de eklenmesi ile haftalık normal çalışma süresi (genel olarak 45 saat) aşılıyor ise, çalışanın fazla mesai ücreti talep etmesi mümkün.

Tabi konunun iş sağlığı ve güvenliğine etkisi ayrıca tartışılması gerekiyor.

Son bir hatırlatma!

Fazla mesai doğmuşsa, bunun karşılığında zamlı ücret talebi hem beyaz ve hem de mavi yakanın hakkıdır.

Yazar: Av. Alper YILMAZ*

İstanbul Barosu

2 - Kişi bu yazıyı beğendi!

Yorum Yaz

Please correct form

zorunlu alan*