Blog

RSS
1

Geçici İş İlişkisi ve Özel İstihdam Bürolarına İlişkin Yasa Tasarısı Neler Getiriyor?

Av. Alper YILMAZ*

I- MEVCUT DURUM

İş Kanunun 7. Maddesinde geçici iş ilişkisi düzenlenmektedir. Bu maddeye göre;

İşveren, devir sırasında yazılı rızasını almak suretiyle bir işçiyi;

  • Holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya
  • Yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılması

koşuluyla başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devrettiğinde geçici iş ilişkisi gerçekleşmiş olur.

Diğer ifade ile, işçinin yazılı onayının olması suretiyle holding bünyesinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya işçinin yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılması için başka bir işveren ile geçici iş ilişkisi kurulabilir.

Yasa sadece yukarıdaki durumlarda geçici iş ilişkisi kurulabileceğini belirtmekle birlikte, bunun süresini de 6 ay ile sınırlamış, gerektiğinde en fazla iki defa yenilenebileceğini hüküm altına almıştır.

II- TASARI İLE GETİRİLEN DÜZENLEMELER

08.02.2016 tarihinde TBMM’ye sevkedilen Tasarı ile geçici iş ilişkisinin kapsamı genişletilmekte ve 4857 Sayılı İş Kanunu madde 7 hükmü tamamen değiştirilmektedir.

 Kimler Geçici İş İlişkisi Kurabilir?

Geçici iş ilişkisi;

Özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da

Holding bünyesinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı bir işyerinde

görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabilir.

Tasarıda getirilen en önemli yeniliklerden bir tanesi de özel istihdam bürolarına işveren ile geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak,  işçisini geçici olarak işverene devri yetkisinin getirilmiş olmasıdır. Ancak önemle belirtmeliyiz ki; özel istihdam bürolarının geçici işçi sağlama yetkisi elde etmeleri için İşkurdan yetki almaları gerekmektedir.

Hangi hallerde özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulabilir?

Tasarı ya göre ancak aşağıda belirtilen hallerde özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş sözleşmesi kurulabilecektir.

Bunlar;

  1. İş Kanunu 13. Maddesi dördüncü fıkrası kapsamında doğum sonrası kısmi süreli çalışma hakkını kullanan işçinin yerine;
  2. Yine İş Kanunu 74. Maddede (doğum izni) belirtilen hakları kullanan işçinin yerine,
  3. İşçinin askerlik hizmetini ifa eden işçinin yerine,
  4. İş Sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hallerde,
  5. Mevsimlik tarım işlerinde
  6. Ev hizmetlerinde
  7. İşletmenin günlük işlerinden  sayılmayan ve  aralıklı  olarak gördürülen işlerde,
  8. İş güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin  ortaya çıkması halinde,
  9. İşletmenin iş hacminin  öngörülemeyen  ölçüde artması halinde,
  10. Dönemsellik arz eden iş artışları halinde.

Özel istihdam bürosu aracılığıyla sağlanan geçici iş ilişkisinde süre sınırlaması var mıdır?

Tasarıya göre geçici iş ilişkisi kurulabilecek süre de belirlenmiştir. Buna göre;

Doğum izni ve doğum sonrası kısmi çalışma hakkı kullanan veya askerlik hizmetini yapan veya iş sözleşmesi askıya alınan çalışan yerine başka bir işçi ile geçici iş ilişkisi bu hallerin devamı süresince kurulabilecektir.

Mevsim tarım işlerinde ve ev hizmetlerinde süre sınırlaması olmadan geçici iş ilişkisi kurulabilecektir.

Aşağıdaki hallerde ise en fazla 4 ay süre ile geçici iş ilişkisi kurulabilecektir:

  • İşletmenin günlük işlerinden  sayılmayan ve  aralıklı  olarak gördürülen işlerde.
  • İş güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin  ortaya çıkması halinde.
  • İşletmenin iş hacminin  öngörülemeyen  ölçüde artması halinde.
  • Dönemsellik arz eden iş artışları halinde.

Dönemsellik arz eden iş artışları dışındaki hallerde kurulacak iş ilişkisi toplam 8 ay geçmeyecek şekilde iki defa yenilenebilir. Ancak dönemsellik arz eden iş artışları halinde kurulacak geçici iş ilişkisi 4 ayı geçemeyecektir.

Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulmayacak haller ve kapsamdışı işyerleri nelerdir?

İş Kanunu 29 uncu madde kapsamında toplu işçi çıkarılan işyerlerinde, kamu kurum ve kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde yukarıda 10 madde halinde belirttiğimiz durumlarda geçici  iş ilişkisi kurulamayacağı hüküm altına alınmıştır.

İşyerinde grev ve lokavt uygulanması halinde ilgili yasa hükümleri saklı kalmak kaydıyla geçici işçi çalıştıran işveren geçici iş ilişkisiyle  işçi  çalıştıramaz.

Özel istihdam bürosu aracılığıyla işyerinde istihdam edilecek geçici işçi sayısı bakımında herhangi bir sınırlama var mıdır?

İşletmenin  iş hacminin  öngörülemeyen  ölçüde artması nedeniyle geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçi sayısı, işyerinde çalıştırılan işçi sayısının dörtte birini geçemeyecektir. Bunun dışındaki haller nedeniyle kurulacak geçici iş ilişkilerinde sayı bakımından bir sınırlama bulunmamaktadır.

Ayrıca on ve daha az işçi çalıştırılan işyerlerinde on işçiye kadar geçici  iş ilişkisi  kurulabileceği de ifade edilmiştir.

İşveren sözleşmesini feshettiği işçisini geçici işçi olarak çalıştırabilir mi?

Geçici işçi çalıştıran işveren, iş sözleşmesi feshedilen işçisini  fesih tarihinden  itibaren altı ay geçmeden  geçici iş ilişkisi kapsamında  çalıştıramaz.

Geçici işçi çalıştıran işverenin sorumlulukları nelerdir?

  • İşin gereği ve geçici işçi sağlama sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir.
  • İşyerindeki açık iş pozisyonlarını geçici işçisine bildirmekle ve Türkiye İş Kurumu tarafından istenecek belgeleri belirlenen sürelerde saklamakla yükümlüdür.
  • Geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı hallerini özel istihdam bürosuna derhal, 5510 sayılı Sosyal  Sigortalar ve  Genel  Sağlık Sigortası Kanununun  13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre ilgili mercilere bildirmekle yükümlüdür.
  • Çalışma koşulları açısından işçisiyle emsal iş yapan geçici işçi arasında esaslı bir neden olmadıkça ayrım yapamaz.
  • Geçici işçileri çalıştıkları dönemlerde, işyerindeki sosyal hizmetlerden eşit muamele ilkesince yararlandırır. Geçici işçiler, çalışmadıkları dönemlerde ise özel istihdam bürosundaki eğitim ve çocuk bakım hizmetlerinden yararlandırılır.
  • İşyerindeki geçici işçilerin istihdam durumuna ilişkin bilgileri varsa işyeri sendika temsilcisine bildirmekle yükümlüdür.
  • İş Sağlığı ve Güvenliğine dair eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken tedbirleri almakla, geçici işçi de bu eğitimlere katılmakla yükümlüdür.

Özel istihdam bürosu aracılığıyla sağlanan Geçici iş sözleşmesi nasıl kurulur? Sözleşmede bulunması gereken kayıtlar nelerdir?

Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi, geçici işçi ile iş sözleşmesi, geçici işçi çalıştıran işveren ile geçici işçi sağlama sözleşmesi yapmak suretiyle yazılı olarak kurulur.

Özel istihdam bürosu ile geçici işçi çalıştıran işveren arasında yapılacak geçici işçi sağlama sözleşmesinde; sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, işin niteliği, özel istihdam bürosunun hizmet bedeli, varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri yer alır. Geçici işçinin, İşkur’dan veya bir başka özel istihdam bürosundan hizmet almasını ya da iş görme edimini yerine getirdikten sonra geçici işçi olarak çalıştığı işveren veya farklı bir işverenin işyerinde çalışmasını engelleyen hükümler konulamaz.

Sözleşmede belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi halinde ilişkinin hukuki niteliği ve tarafların sorumluluğu neler olacaktır?

Sözleşmede belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi halinde, geçici işçi çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu durumda özel istihdam bürosu işçinin geçici iş ilişkisinden kaynaklanan ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözleşme süresiyle sınırlı olmak üzere sorumludur.

Geçici işçi, işyerine ve işe ilişkin olmak kaydıyla kusuru ile neden olduğu zarardan geçici işçi çalıştıran işverene karşı sorumludur.

Aynı holding bünyesinde geçici iş ilişkisi nasıl kurulacaktır?

İşverenin, devir sırasında yazılı rızasını almak suretiyle bir işçisini, holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde de, geçici iş ilişkisi kurulmuş olur. Buna göre geçici iş ilişkisi, yazılı olarak altı ayı geçmemek üzere kurulabilir ve en fazla iki defa yenilenebilir. İşçisini geçici olarak devreden işverenin ücret ödeme yükümlülüğü devam eder. Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, işçinin kendisinde çalıştığı sürede ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden devreden işveren ile birlikte sorumludur.

Geçici iş ilişkisi kurmak için özel istihdam bürolarının İşkur’dan yetki almaları gerekmekte midir?

Tasarı uyarınca geçici iş ilişkisi kurmak yönünde faaliyette bulunmak isteyen özel istihdam bürolarının İşkurdan izin almaları gerekmektedir.

İznin alınması için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gereklidir:

Başvuru tarihinden önceki iki yıl süresince kesintisiz faaliyet gösteren Kuruma kayıtlı özel istihdam bürolarına;

  • Kurumca yapılacak inceleme sonucunda olumlu rapor düzenlenmiş olması,
  • Geçici iş ilişkisi kurma yetkisi almak üzere Kuruma başvurulan tarihte brüt asgari ücret tutarının ikiyüz katına denk gelen miktarda teminat verilmiş   olması,
  • Kurum alacağının bulunmaması,
  • Özel istihdam bürosunun, vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmaması, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve  gecikme zammı borcunun bulunmaması veya vergi dairesine ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borcunun 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil  Usulü  Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil edilmiş, taksitlendirilmiş veya ilgili diğer kanunlar uyarınca yeniden yapılandırılmış olması ve bu  tecil,  taksitlendirme  ve  yapılandırmaların devam etmesi,
  • Uygun bir işyerine  sahip olması

halinde Kurum tarafından geçici iş ilişkisi kurma yetkisi verilebilecektir.

Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, başvuru tarihinden önce altı  ay  süresince  kesintisiz faaliyet gösteren Kuruma kayıtlı özel istihdam bürolarına yukarıda belirtilen teminat miktarının iki katı tutarında teminat verilmesi ve aynı fıkrada sayılan diğer koşulları taşıması şartıyla, Kurum tarafından geçici iş ilişkisi kurma yetkisi verilebilir.

Kurumca verilen geçici iş ilişkisi kurma yetkisi üç yıl süreyle geçerlidir. İzin  süresi,  iznin sona erme tarihinden en az onbeş gün önce talepte bulunulması ve iznin verilmesinde aranan şartların mevcut olması kaydıyla üçer yıllık  sürelerle   yenilenebilir.

Özel istihdam bürosunun hak ve yükümlülükleri nelerdir?

Özel istihdam bürosu aracılık ve geçici işçi sağlama faaliyeti  karşılığı olarak işverenden hizmet bedeli alma hakkına sahiptir. İş arayanlardan ve geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçilerden her ne ad altında olursa olsun menfaat sağlanamaz ve hizmet bedeli alınamaz. Ancak özel istihdam bürolarınca, yönetmelikle istisna tutulan meslekler  ve pozisyonlar  için hizmet bedeli alınabilir.

Geçici iş ilişkisinde işveren, özel istihdam bürosudur. Özel istihdam bürosu, iş sözleşmesinde yer alan ücretten az  olmamak  kaydıyla  özel  istihdam  bürosu  işçisine,  geçici işçi çalıştıran işverenin aynı kıdemi haiz emsal işçisinin aldığı ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki  istihkakı  geçici çalıştığı dönemle sınırlı olarak ödemek  zorundadır.

Özel istihdam bürosu işçisine ilişkin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,  5510 sayılı Sosyal  Sigortalar  ve  Genel  Sağlık  Sigortası Kanunu ile 4447 sayılı Kanundan doğan yükümlülükler, 4857 sayılı Kanunun 7 nci maddesi  saklı olmak kaydıyla,  özel istihdam bürosu tarafından  yerine getirilir.

Özel istihdam bürosu, işgücü piyasasının izlenmesi için gerekli olan; iş arayanlar, açık işler, işe yerleştirmeler ve geçici işçi sağlama sözleşmeleri ile ilgili istatistikleri elektronik ortamda Kuruma bildirmekle ve uygulamanın takibi için gerekli olan diğer bilgi ve belgeleri talebi üzerine Kuruma vermekle yükümlüdür. Özel istihdam bürosu,  iş  ve  işçi  bulmaya  aracılık  için derlediği verileri bu amaçlar dışında  kullanamaz.

*Avukat,İstanbul Barosu

Tasarının tam metnine http://www2.tbmm.gov.tr/d26/1/1-0597.pdf linkinden ulaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İş ve işçi bulma faaliyetleri  ile ilgili  olarak;

a)Özel istihdam bürolarının yönetmelikte öngörülenler dışında iş arayanlarla bedel alınınası konusunda anlaşma yapmaları veya onlardan  herhangi  bir  şekilde  menfaat sağlamaları halinde özel istihdam büroları  ile  işverenler  arasında  yapılmış  bulunan anlaşmalar,

b)İşçinin kayıtdışı çalışması, sendikaya üye olması veya olmaması  ya  da  asgari  ücretin altında ücret  ödenınesi  şartlarını taşıyan anlaşmalar,

c)Bir işverenin veya bir iş arayanın, işe yerleştirme faaliyeti için diğer özel istihdam bürolarından  veya Kurumdan hizmet  almalarını engelleyen  anlaşmalar,

geçersizdir.

0 - Bu yazıyı ilk beğenen sen ol!

Yorum Yaz

Please correct form

zorunlu alan*