Blog

RSS
Symbol of law and justice in the empty courtroom, law and justice concept.

Bir Mikro Anketin Düşündürdükleri: Liyakat Keşfedilmeyi Bekleyen Gezegen Mi?

İşyeri terfi sürecinde en etkili faktörlerden birisi de “yöneticiye yakınlık”tır.

Bu önerme twitterda yayınladığımız  ve 97 kişinin katılımı ile yapılan mikro bir anketin %51 oranı ile en dikkat çekici sonucu.

Screenshot_2015-12-14-08-29-09

Değerlendirmeye geçmeden önce, ankete konu soruda “olana mı” yoksa “olması gerekene mi” cevap verilmesi istendiği yönünde çeşitli sorular soruldu.

Bu anketteki temel nokta; “fiili” yani “güncel” terfi uygulamalarına katılımcıların nasıl baktığını görmek adına fiili durumun bir nevi “resmini çekmek” idiDolayısıyla anketteki soru “olanın” tespitine yönelik idi.

  • Tavlada harika işler yapmış olan bir taş, satrançta şah olabilir mi?

Neden bu anketi yaptık sorusunun cevabı aslında başlıkta kullandığım önermede gizli. Samimi bir şekilde söyleyeyim bu anketi yapmak hiç aklımda yoktu. İnternette gördüğüm bir görsel çok dikkatimi çekti. Ve sonrasında da anketi yayınlamaya karar verdim. Anketin yapılmasına neden olan görseli merak ediyorsanız, hemen merakınızı gidereyim:

satranc

  • Liyakat  yeni bir gezegen adı mı?

Çocukluğumda hiç unutamadığım bir video vardı. Muhabir; röportaja katılanlara bir ülke hakkında ne bildiğini soruyordu. Röportaja katılanlardan bir tanesi de bu soruya “Hiç duymadım. Yeni bir gezegen adı mı” mealinde bir cevap vermişti.

Liyakatın ankette aldığı oy oranını görünce, açıkçası  röportajda verilen ve aklıma kazınan bu cevap geldi.

Liyakat Arapça bir terim. Türk Dil Kurumu sözlüğünde ise anlamı “Bir kimsenin, kendisine iş verilmeye uygunluk, yaraşırlık durumu” olarak ifade ediliyor.

Bu kavramın batıdaki yansımasını ise Meritokrasi kavramı ile örtüştürebiliriz.

Aslına bakarsanız her iki kavramın da temel düşmanı: Kayırmacılık diğer ifadeyle: Nepotizm.

İster yatay veya ister dikey boyutta olsun, kayırmacılık, işyerindeki  çalışan bağlılığını zayıflatan bir olgu.

Doç Dr. Atilla Karahan ve Doç Dr. Hüseyin Yılmaz tarafından yapılan bir araştırmada haklı olarak buna ilişkin aşağıdaki  tespitlerde bulunuluyor:

“İşletmeler ancak her çalışanın ortaya koyacağı katkı ile başarıya ulaşabilir. Nepotizm ise, başarıya giden bu takım ruhuna zarar vermektedir. Ortaya çıkan adaletsiz iklim örgütsel bağlılığa büyük zararlar verecektir.”

Yaptığımız ankete baktığımızda istek ve azim, başarılı performans sorularının liyakattan daha yüksek oranda oy aldığını görüyoruz. Bu sonuç dahi bize “liyakatın” terfilerde temel faktör olarak değil, ancak istek ve azim, başarılı performansın yan bir sonucu olarak görüldüğü izlenimini veriyor. Oysa, tam  tersi olması gerekmez mi? Bu sorunun cevabını sizlere bırakıyorum.

Sözün özü, liyakatin çalışma hayatındaki etkisi bir çok durumda son derece sınırlı . Hatta kimi durumlarda “yeni bir gezegen ismi” gibi çok uzak bir anlam ifade ediyor.

  • Hukuk bu konuda ne diyor?

Terfi ve atama işverenin yönetim hakkına dayanan uygulamalardır.  İşveren bu yetkisini kullanırken objektif olmalı, sübjektif ve keyfi uygulamalara yer vermemelidir.

Eşit işlem ilkesi çerçevesinde eşit şartlardaki  çalışanlardan birisinin terfi ettirilip diğerinin ettirilmemesi halinde, işveren bunun gerekçesini objektif olarak açıklamakla yükümlüdür. Sırf keyfi nedenlerle, çalışanı istifaya zorlamak, bezdirmek vb nedenlerle yapılan işveren uygulamaları çalışana haklı nedenle sözleşmeyi feshetme hakkı verebilir.

  • Objektif olmayı içselleştirmek temel hedef

Çalışan bağlılığı ve işveren markası kavramlarının bu kadar güncel ve yoğun olarak tartışıldığı günümüzde, artık terfi süreçlerinde objektif davranmanın zamanı gelmedi mi?

Zamanı çoktan geldi de geçiyor bile..

Liyakati ve objektif olmayı içselleştirmediğimiz müddetçe, ileride yapılacak anketlerde de farklı bir sonuç çıkmayacak gibi görünüyor.

 

Kaynak:Doç Dr. Atilla Karahan ve Doç Dr. Hüseyin Yılmaz tarafından yapılan çalışmaya http://sead.selcuk.edu.tr/sead/article/view/458/448 linkinden ulaşabilirsiniz.

 

0 - Bu yazıyı ilk beğenen sen ol!

Yorum Yaz

Please correct form

zorunlu alan*